Büyük İskender

AYKUT ÖZET-Arkeolog/ Halikarnassos’un güçlü şehir surlarının dışarıya açılan önemli iki kapısı bulunmaktaydı. Bunlardan biri Mylasa – yani Milas yönündeki Mylasa Kapısı, diğeri Myndos – yani Gümüşlük yönündeki Myndos kapısıdır. Persler o tarihte Halikarnassos’ta iyi bir savunma sistemi kurmuşlar, hatta güçlü donanmalarını da Limanda konuşlandırmışlardı. İskender ilk önce doğuda yer alan Mylasa kapısına bir birlik gönderdi. Kapıdan huruç hareketiyle çıkan Pers ordusu karşılık verince çekilmek zorunda kaldı. Önce birliklerini güvenli bir yere yerleştirmeye karar verdi. Konaklama için Myndos’u yani Gümüşlük’ü seçti. Burasının zaptı ona Halikarnassos’un alınmasında çok yararlı olacaktı. Üstelik Myndos’lulardan , geceleyin fark ettirmeden yaklaşması halinde gizlice onları içeri alacaklarına dair gizli bir söz de almıştı. Bu anlaşmaya uygun olarak şehir duvarlarına yaklaştığında Myndosluların sözlerinden vazgeçtiğini anladı. Şehri hainlerin yardımıyla alacağını düşündüğü için yanına mancınık ve saldırı merdiveni almamıştı. Emrindeki askerlere kale duvarının altına lağım kazmalarını emretti. Lağım kazıldı, hatta bir burcu bile yıktılar ancak Pers donanmasının denizden yardıma koşması nedeniyle cesaretlenen yerli halkın savunması karşısında geriledi. İskender’in baskın yoluyla Myndos’u ele geçirmesi olanaksızlaşmıştı.

Yine Halikarnassos’a dönüp oranın kuşatmasına devam etme kararı aldı. Öncelikle şehrin dışına savunma amacıyla kazılmış olan yaklaşık 20 m. genişliğinde ve 10 m. derinliğindeki hendekleri doldurttu. Savaş kuleleri artık rahatça surlara yaklaşabiliyordu. Halıkarnassos’lu savunmacılar bir gece baskın yaparak duvarlara yaklaştırılmış olan savaş kulelerini yakmak istediler ancak nöbetçilerin haber verdiği askerler tarafından geri püskürtüldüler. Savunmacılar epeyce zayiat verdiler.

Şehri savunanlar Myndos kapısından güçlü bir birlikle bir huruç hareketi yaptılar, ancak Makedonyalılar buna aynı şiddetle karşılık verdi. Hareketli şavaş kuleleri üzerinden şehre ve savunmacıların üzerine mancınık ve gülleler attılar. Huruç hareketi başarısız oldu ve savunmacılar geri kaçarak şehre sığındı. Hatta bir kısım savunmacı kapıların erken kapatılması nedeniyle kapı önünde İskender’in askerleri tarafından kıstırılarak öldürüldüler.

Persler bir gece nöbeti sırasında ağaç savaş kulelerini tutuşturdular. Ancak ters rüzgar nedeniyle yangın kapıları yaktı arkasından da evlere sıçradı. Yangını gören İskender askerlerini şehre sürdü. Yerli halka dokunulmaması, salt Perslerle savaşılması için emir verdi. Persler şimdiki kalenin bulunduğu yerdeki eski kaleye ve karşısındaki Kaplan kalesine sığındılar. İskender kendisine zaman kaybettireceği için bu kalelere hücum etmedi. Tüm ağır silahlarını, askerlerini ve ağılıklarını zaptetmeye karar verdiği Tralleis yani Aydın’a gönderdi. Ptolemaios adlı bir komutanı emrindeki üçbin kişilik bir kuvvetle şehri savunmak üzere Halikarnassos’ta bıraktı. Mausolos’un kardeşi sürgündeki Ada’yı Halikarnassos’a getirterek onu ana olarak kabul etti ve tüm Karia’nın ve Halikarnassos’un egemenliğini ona bıraktı.